Byliśmy na Forum Finansowania MŚP
6-7 lipca uczestniczyliśmy w Europejskim Forum Finansowania Mikro, Małych i Średnich Przedsiębiorców w Warszawie - miejscu, gdzie rozmawia się o tym, czego naprawdę potrzebują polskie firmy. Wracamy z wnioskami, które przekładamy na konkretne rozwiązania.
Forum w liczbach
Źródła: wystąpienie otwierające dr. Tadeusza Białka, prezesa Związku Banków Polskich, na Europejskim Forum Finansowania MMŚP 2026 (6-7.07.2026, Warszawa), dane NBP i BIK za 2025 r.
O Forum - kto i o czym rozmawiał
Forum organizuje od lat Związek Banków Polskich wraz z Radą ZBP ds. Mikro, Małych i Średnich Przedsiębiorców oraz Krajowym Punktem Kontaktowym ds. Instrumentów Finansowych UE. Tegoroczne hasło - "Jak rozpędzić i wyskalować polskie mikrofirmy?" - nie było przypadkowe. Otwierając Forum, prezes ZBP dr Tadeusz Białek zwrócił uwagę, że polskie mikroprzedsiębiorstwa wciąż rzadko przekraczają barierę jednoosobowej działalności, a jedną z przyczyn jest niedopasowanie tradycyjnej oferty finansowej i regulacji do potrzeb najmniejszych firm.
Wśród prelegentów otwierających Forum byli też: Łukasz Januszewski, przewodniczący Rady ZBP ds. MMŚP i wiceprezes zarządu Banku Pekao SA, Michał Jaros, sekretarz stanu w Ministerstwie Rozwoju i Technologii, Agnieszka Majewska, Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców, oraz Merete Clausen, wiceprezes Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego z Luksemburga.
Kondycja kredytowa mikrofirm - dane BIK
Grupa BIK zaprezentowała dane o jakości portfela kredytowego mikroprzedsiębiorców, mierzoną udziałem przeterminowań powyżej 90 dni (tzw. DPD90). Obraz nie jest jednolity - jedne produkty poprawiają się, inne wyraźnie się pogarszają.
| Produkt | DPD90 (maj 2026) | Zmiana r/r |
|---|---|---|
| Kredyty inwestycyjne | 24,0% | +1,9 p.p. |
| Kredyt w rachunku | 12,1% | -0,2 p.p. |
| Kredyty obrotowe | 19,4% | -1,5 p.p. |
| Leasing | 3,1% | +0,2 p.p. |
Źródło: prezentacja Grupy BIK na Forum MMŚP 2026.
W kredytach inwestycyjnych i obrotowych mikrofirm przeterminowania powyżej 90 dni przekraczają dziś 20% portfela (odpowiednio 24,0% i 19,4%) - to prawie co czwarta i co piąta złotówka spłacana z opóźnieniem, i to przy jednoczesnym spadku wielkości całego portfela inwestycyjnego. Banki finansują dziś więc mniej projektów inwestycyjnych mikrofirm, ale te sfinansowane obarczone są wyższym ryzykiem. Dla kontrastu, portfel firm korzystających z leasingu ma wskaźnik przeterminowań kilkukrotnie niższy - zaledwie 3,1%, co czyni leasing zdecydowanie najbezpieczniejszym produktem w tym zestawieniu.
Wizualizacja własna na podstawie danych Grupy BIK zaprezentowanych na Forum MMŚP 2026.
BIK pokazał też dynamikę sprzedaży kredytów inwestycyjnych i obrotowych dla mikroprzedsiębiorców w okresie styczeń-maj 2026 wobec analogicznego okresu 2025:
| Branża | Kredyt inwestycyjny r/r | Kredyt obrotowy r/r |
|---|---|---|
| Usługi | -12% | +20% |
| Budownictwo | +75% | +9% |
| Produkcja | +8% | +32% |
| Handel | +22% | +27% |
| Pozostałe | +4% | +30% |
Źródło: Grupa BIK, wartość sprzedaży kredytów i leasingów dla mikroprzedsiębiorców w podziale na branże, okres 1-5.2026.
Budownictwo wyróżnia się aż 75-procentowym wzrostem sprzedaży kredytów inwestycyjnych - to prawdopodobnie efekt niskiej bazy sprzed roku i odbicia po trudnym 2025 roku dla branży. Usługi jako jedyna kategoria odnotowały spadek sprzedaży kredytów inwestycyjnych, przy jednoczesnym mocnym wzroście finansowania obrotowego - sygnał, że firmy usługowe wolą dziś łatać płynność bieżącą niż inwestować.
Dane NBP - mniej kredytów, ale tańszych
Narodowy Bank Polski przedstawił dane pokazujące, że mimo spadku oprocentowania nowych kredytów dla przedsiębiorstw niefinansowych - z poziomu ok. 8-9% w maju 2022 do 5,5% w maju 2026 - firmy wciąż niechętnie sięgają po finansowanie zewnętrzne. Struktura kwotowa nowych umów pokazuje, że rynek koncentruje się dziś na dużych kredytach: w maju 2026 r. kredyty powyżej 4 mln zł stanowiły 8,5 mld zł nowo udzielonego finansowania, podczas gdy te do 1 mln zł - jedynie 1,6 mld zł.
| Grupa kredytobiorców | Udział kredytów w PKB, 2018Q1 | Udział kredytów w PKB, 2026Q1 |
|---|---|---|
| Duże przedsiębiorstwa | 7,0% | 4,1% |
| Małe i średnie przedsiębiorstwa | 9,9% | 7,4% |
| Przedsiębiorcy indywidualni | 3,7% | 1,2% |
Źródło: Departament Statystyki NBP, prezentacja na Forum MMŚP 2026. Udział kredytów MŚP w PKB spadł w tym okresie najmniej spośród trzech grup, a kredytów dla przedsiębiorców indywidualnych - najmocniej.
Wysoki udział kredytów w PKB sprzed lat (2018-2019) to było prawdziwe eldorado dla banków i całej branży finansowania firm - również dla Grape, która wtedy dopiero raczkowała na rynku. Potem przyszedł COVID, który mocno załamał ten rynek i zapoczątkował widoczny na wykresie trend spadkowy trwający do dziś. Mimo tego ogólnorynkowego kurczenia się relacji kredytów do PKB, Grape od lat utrzymuje ok. 20% wzrostu przychodów rok do roku - rośniemy szybciej niż kurczy się rynek, bo szukamy finansowania tam, gdzie inni nie patrzą.
Ciekawie wygląda też struktura kredytu według celu (maj 2026 r.): u dużych przedsiębiorstw dominują kredyty bieżące (49,6% wobec 41,6% inwestycyjnych), podobnie u przedsiębiorców indywidualnych (63,1% bieżące wobec 11,2% inwestycyjnych). Sektor MŚP jest tu wyjątkiem - to jedyna grupa, w której udział kredytów inwestycyjnych (39,3%) jest zbliżony do udziału kredytów bieżących (36,4%), co potwierdza, że mniejsze firmy w Polsce wciąż chętniej inwestują niż korzystają z długu na bieżącą działalność w porównaniu z pozostałymi grupami.
Ile w Polsce jest naprawdę małych firm? Według danych NBP opartych na formularzach GUS SP i SP-3, w strukturze liczebności firm w 2024 roku mikroprzedsiębiorstwa (najmniejsze podmioty) stanowiły aż 97,7% wszystkich firm, małe - 1,5%, średnie - 0,6%, a duże - jedynie 0,2%. Niezależnie od metodologii liczenia (GUS podaje też wskaźnik 95,9% firm mikro wg rejestru REGON za IV kw. 2025), obraz jest ten sam: zdecydowana większość polskich przedsiębiorstw to najmniejsze podmioty.
Grape z zespołem liczącym kilkanaście osób znajduje się już poza tą najliczniejszą grupą mikrofirm - to dobra ilustracja tego, jak nietypowa, w polskich realiach, jest firma, która przeszła etap "jednoosobowej działalności" i zbudowała zespół.
Nowe gwarancje BGK od 1 lipca 2026 r.
Podczas Forum omówiono też zmiany w gwarancjach Banku Gospodarstwa Krajowego, które weszły w życie 1 lipca 2026 r. - to bezpośrednio dotyczy klientów Grape korzystających z tego typu zabezpieczeń finansowania.
| Gwarancja | Zmiana od 1.07.2026 | Wartość całkowita |
|---|---|---|
| Biznesmax Plus | zwiększenie o 494 mln zł | 1,56 mld zł |
| Investmax z regwarancją EFI | zwiększenie o 500 mln zł | 3,86 mld zł (instrument wsparcia MŚP) |
| Ekomax | dopłata do kapitału zwiększona do 30% (z 20%) | rozszerzony zakres kwalifikujących się inwestycji |
Źródło: prezentacja Banku Gospodarstwa Krajowego na Forum MMŚP 2026. Gwarancja Ekomax objęła dodatkowo m.in. rozwiązania zwiększające powierzchnie zielone i ogrody deszczowe, infrastrukturę elektromobilności oraz udogodnienia architektoniczne dla osób ze szczególnymi potrzebami, do 15% kosztów projektu finansowanego kredytem.
Cyfryzacja i AI zmieniają scoring kredytowy
Jednym z powracających wątków Forum było to, jak cyfrowe kanały sprzedaży, otwarta bankowość i nowe źródła danych - e-commerce, terminale POS, e-faktury oraz sztuczna inteligencja - pozwalają dziś bankom budować precyzyjny scoring i oferować produkt "szyty na miarę" konkretnej firmy, zamiast jednej sztywnej oferty dla całego segmentu MŚP.
To temat, który Dawid Pierzchała poruszał również na LinkedInie, opisując, jak automatyzacja i AI mogą przyspieszyć pozyskiwanie i weryfikację zaświadczeń z ZUS w procesie finansowania firm - jeden z tych "papierkowych" elementów, które dziś najbardziej wydłużają analizę wniosku kredytowego. To dokładnie ten sam kierunek, o którym mówiono na Forum: mniej ręcznej pracy nad dokumentami, więcej automatycznej analizy danych, którymi instytucje finansowe i tak już dysponują.
Dodatkowy komentarz CEO Grape z Forum - na LinkedIn. Dawid Pierzchała skomentował Forum MMŚP 2026 na swoim profilu, dorzucając kilka ważnych spostrzeżeń, z którymi wrócił - w tym wątek AI i automatyzacji zaświadczeń z ZUS w procesie finansowania firm.
Przeczytaj relację i komentarz Dawida Pierzchały na LinkedIn →
Polska tragikomedia: wyrzucamy pomysły za granicę, a potem się nimi chwalimy
Przy okazji rozmów o finansowaniu innowacyjnych firm trudno pominąć historię ElevenLabs - spółki założonej w Warszawie przez Matiego Staniszewskiego i Piotra Dąbkowskiego, dziś wycenianej na ok. 11 mld dolarów i obsługującej ok. 100 mln użytkowników w ponad 70 językach. Na starcie żaden polski fundusz venture capital nie zainwestował w projekt na etapie seed ani serii A - realnie polski kapitał "spuścił ich na drzewo". Chłopaki musieli wyjechać za granicę, żeby w ogóle dostać pieniądze na rozwój, i zbudowali firmę globalną praktycznie od pierwszego dnia, z dala od Polski.
Dopiero gdy ElevenLabs osiągnęło status jednorożca, fundusz Vinci z grupy BGK objął w spółce udziały o wartości ok. 11 mln dolarów, ogłaszając przy okazji z dumą program AI Lab Poland. To gorzka ironia: polski kapitał publiczny chwali się dziś inwestycją w firmę, której na starcie odmówił finansowania, gdy ryzyko - i potencjalna korzyść dla polskiej gospodarki z bycia współwłaścicielem od pierwszej rundy - było znacznie większe. Dokładnie o tym mówiono też na Forum MMŚP: polski kapitał wciąż pojawia się głównie wtedy, gdy sukces jest już policzalny, a nie na etapie, gdy przedsiębiorca najbardziej go potrzebuje.
Gala na zakończenie pierwszego dnia
Na zakończenie pierwszego dnia Forum odbyła się uroczysta gala Europejskiego Forum Finansowania MMŚP 2026, podczas której uhonorowano osoby i instytucje szczególnie zaangażowane w rozwój przedsiębiorczości i poszerzanie dostępu MMŚP do finansowania - w tym laureatów odznaczeń państwowych "Za Zasługi dla Rozwoju Gospodarki Rzeczypospolitej Polskiej". Więcej o samej gali przeczytacie na stronie ZBP.
Mocny punkt programu: szef GROM-u o odwadze, która przydaje się też w biznesie
Jednym z mocniejszych punktów programu Forum było wystąpienie weterana i byłego dowódcy Jednostki Wojskowej GROM, autora "Ekstremalnego poradnika przetrwania" (Naval, wyd. Bellona). Zamiast typowej prezentacji finansowej, uczestnicy usłyszeli konkretne zasady wypracowane w jednostkach specjalnych, które równie dobrze sprawdzają się w prowadzeniu firmy:
- Mów wprost, gdy czegoś nie potrafisz - przyznanie się do braku kompetencji w porę oszczędza czas i pieniądze, zamiast kończyć się kosztowną porażką później.
- Potwierdzaj, gdy coś naprawdę potrafisz - pewność oparta na realnych umiejętnościach, a nie na deklaracjach, buduje wiarygodność zespołu i firmy.
- Masz prawo nie zgadzać się z przełożonym - w GROM-ie, podobnie jak w dobrze zarządzanej firmie, milczące posłuszeństwo bywa groźniejsze niż otwarty sprzeciw.
- Bierz odpowiedzialność za swoje działania, zamiast liczyć na szczęście - szczęście bywa potrzebne, ale to nie ono odpowiada za wynik.
Te same zasady - odwaga, determinacja, branie odpowiedzialności - to zresztą wartości, które Grape od dawna wpisuje we własne skojarzenia marki. Miło było usłyszeć je ze sceny konferencji finansowej, a nie tylko w materiałach szkoleniowych.
Forum MMŚP 2026 w 10 punktach
- Poziom ukredytowienia mikrofirm w Polsce to ok. 17% - jeden z najniższych w UE.
- Portfel kredytowy mikrofirm sięga prawie 70 mld zł, ale 70% mikroprzedsiębiorców zadłuża się głównie na bieżącą działalność, nie na inwestycje.
- Finansowanie MŚP wzrosło o ponad 17% r/r, a kredyty inwestycyjne dla MŚP - o ponad 34% r/r.
- Przeterminowania powyżej 90 dni w kredytach inwestycyjnych i obrotowych mikrofirm przekraczają dziś 20% portfela.
- Leasing pozostaje najbezpieczniejszym produktem finansowym mikrofirm - przeterminowania na poziomie ok. 3%.
- Oprocentowanie nowych kredytów dla firm spadło z ok. 8-9% (2022) do 5,5% (2026), ale popyt na kredyt wśród mniejszych firm rósł wolniej niż można by oczekiwać.
- Rynek kredytowy koncentruje się dziś na dużych kwotach - powyżej 4 mln zł, kosztem finansowania do 1 mln zł.
- Relacja kredytów do PKB spada od lat we wszystkich grupach przedsiębiorstw, najmocniej wśród przedsiębiorców indywidualnych.
- Od 1 lipca 2026 r. obowiązują zwiększone limity gwarancji BGK: Biznesmax Plus, Investmax z regwarancją EFI i Ekomax.
- Cyfryzacja, otwarta bankowość i AI coraz mocniej zastępują tradycyjną, papierową analizę zdolności kredytowej firm.
FAQ
Czy mikrofirma w Polsce łatwo dostanie dziś kredyt?
Niekoniecznie. Poziom ukredytowienia mikrofirm w Polsce to ok. 17% - jeden z najniższych w UE - mimo że portfel kredytowy tego segmentu sięga prawie 70 mld zł. Banki wciąż ostrożnie podchodzą do najmniejszych podmiotów, głównie ze względu na wysokie ryzyko kredytowe i niskie kwoty finansowania.
Dlaczego bankom trudniej finansować małe firmy niż duże?
Mniejsze firmy generują niższe średnie kwoty finansowania przy podobnym nakładzie pracy analitycznej co duże przedsiębiorstwa, a ich wyniki finansowe bywają bardziej zmienne. To sprawia, że relacja kosztu obsługi do przychodu z takiego kredytu jest dla banku mniej atrakcyjna niż w przypadku dużych klientów korporacyjnych.
Co to jest gwarancja BGK i jak z niej skorzystać?
Gwarancja BGK to zabezpieczenie spłaty kredytu udzielane w imieniu Skarbu Państwa, które obniża ryzyko banku i ułatwia firmie dostęp do finansowania bez twardych zabezpieczeń rzeczowych. Od 1 lipca 2026 r. dostępne są zwiększone limity gwarancji Biznesmax Plus, Investmax z regwarancją EFI oraz Ekomax - o konkretny program warto zapytać bank kredytujący lub doradcę finansowego.
Czy leasing jest bezpieczniejszy niż kredyt inwestycyjny?
Dane pokazują, że tak - przeterminowania powyżej 90 dni w leasingu mikrofirm wynoszą ok. 3%, podczas gdy w kredytach inwestycyjnych sięgają już 24%. Leasing jest też zwykle prostszy formalnie, bo zabezpieczeniem pozostaje sam finansowany przedmiot.
Dlaczego oprocentowanie kredytów spadło, a firmy i tak rzadziej po nie sięgają?
Oprocentowanie nowych kredytów dla przedsiębiorstw niefinansowych spadło z ok. 8-9% w 2022 r. do 5,5% w 2026 r., ale niższy koszt kredytu nie usuwa innych barier - niepewności co do przyszłych przychodów, niechęci do zadłużania się czy po prostu preferowania środków własnych, szczególnie przez mikrofirmy.
Jak sztuczna inteligencja zmienia ocenę zdolności kredytowej firmy?
Dane z otwartej bankowości, terminali płatniczych, e-faktur i innych cyfrowych źródeł pozwalają dziś bankom budować dokładniejszy scoring kredytowy niż tradycyjna analiza sprawozdań finansowych, co skraca czas rozpatrywania wniosku i pozwala lepiej dopasować ofertę do realnej sytuacji konkretnej firmy.
Czy warto teraz brać kredyt inwestycyjny, czy raczej poczekać?
To zależy od branży - dane BIK pokazują np. 75-procentowy wzrost sprzedaży kredytów inwestycyjnych w budownictwie, ale spadek w usługach, gdzie firmy wolą dziś finansować bieżącą płynność niż inwestycje. Decyzję warto oprzeć na własnej prognozie popytu, a nie wyłącznie na koszcie kredytu.
Dlaczego polskie startupy technologiczne często pozyskują kapitał za granicą?
Historia ElevenLabs pokazuje, że na wczesnym etapie rozwoju, gdy ryzyko jest największe, polscy inwestorzy instytucjonalni rzadko angażują się w finansowanie ambitnych projektów technologicznych, przez co firmy szukają kapitału u zagranicznych funduszy venture capital, budując globalną skalę jeszcze przed powrotem zainteresowania krajowego kapitału.
Ile tak naprawdę małych firm działa w Polsce?
Według danych NBP opartych na formularzach GUS mikroprzedsiębiorstwa stanowiły w 2024 r. 97,7% wszystkich firm w Polsce, a według rejestru REGON za IV kw. 2025 r. - 95,9%. Niezależnie od metodologii, to zdecydowana większość polskich podmiotów gospodarczych.
Jakie są aktualne programy wsparcia finansowego dla MŚP w Polsce w 2026 roku?
Oprócz klasycznego kredytu bankowego i leasingu dostępne są gwarancje BGK (Biznesmax Plus, Investmax z regwarancją EFI, Ekomax), unijne linie pożyczkowe programów regionalnych, dotacje PARP oraz instrumenty NCBiR i ARP - dobór odpowiedniego programu zależy od celu finansowania i lokalizacji firmy.
Czy warto łączyć kredyt bankowy z gwarancją i dotacją unijną?
Tak, o ile programy się nie wykluczają formalnie - łączenie finansowania komercyjnego z gwarancją BGK i środkami unijnymi pozwala obniżyć koszt kapitału i uzyskać wyższą kwotę finansowania niż przy jednym instrumencie z osobna. To właśnie dobór odpowiedniej kombinacji produktów jest zadaniem dobrego doradcy finansowego.
Sprawdź również
Chcesz wiedzieć, jak te dane przekładają się na Twoje finansowanie?
Porozmawiajmy o tym, jak wygląda dostęp do kredytu, leasingu i gwarancji dla Twojej konkretnej firmy.
Skontaktuj się z Grape